Ogłoszenia 

 

Konkurs na drabble Tęsknota za latem - zapraszamy do udziału! 

 

Plebiscyt na Komentatora Października 

 

Automatyczne wcięcia akapitowe na forum 

Pauza (myślnik), półpauza i dywiz (łącznik) – jak je poprawnie stosować?

Jak rozróżniać tak podobne do siebie znaki interpunkcyjne? Który wybrać i dlaczego? Jaka jest między nimi różnica? Wszystko o myślniku, półpauzie i dywizie?

 

Półpauzy, pauzy (myślniki) oraz dywizy (łączniki) wbrew pozorom większości początkujących literatów wcale nie są synonimami jednego znaku interpunkcyjnego. Tym bardziej nie pełnią tej samej roli — to przekonanie prowadzi do popełniania wielu błędów, których warto unikać, zwłaszcza, gdy planujemy wysłać tekst do wydawnictwa. 

W druku możemy spotkać aż trzy rodzaje "kresek" - począwszy od najkrótszego, czyli dywizu (który nazywany jest też łącznikiem - i ta nazwa dużo podpowiada o jego roli), pośredniego, czyli półpauzy, oraz myślnika zwanego też pauzą, czyli najdłuższego z nich.

 

Myślnik (—), półpauza (–)* czy dywiz (-)? Jakie są różnice, jak je używać?

 

Dywiz (łącznik):

Jak go użyć? Klawisz -. 

Jest najkrótszym znakiem interpunkcyjnym z wyżej wymienionych (-). Jak wskazuje jego nazwa, jest stosowany do różnych łączeń, przykładowo: 

 

biało-czerwony 

Kraków-Gdańsk 

kogel-mogel 

Anna Nowak-Kowalska

 

Co istotne, nigdy nie używamy go w innych sytuacjach. To bardzo częsty błąd, który zdradza brak zorientowania w zasadach pisowni.  

 

Półpauza:

Jak go użyć? Klawisz Ctrl + – lub kombinacja Alt+0150 w systemie Windows. 

Jest znakiem (–) o połowę krótszym od myślnika (—) i dłuższym od dywizu (-). Co ciekawe, to stosunkowo młody znak interpunkcyjny, gdyż nie był stosowany do lat siedemdziesiątych XX wieku; został zaczerpnięty z literatury anglosaskiej. Obecnie wydawnictwa coraz częściej w druku używają go jako zamiennika myślników — przyczyną jest chęć zwężenia składu, zwłaszcza w przypadku wąskich kolumn tekstu, w których myślniki nie wyglądają estetycznie. Można więc go uznać za znak w pewien sposób uniwersalny, ale nawet w przypadkach zastępowania nimi myślników, półpauzy z reguły nie rozpoczynają dialogów. 

 

Jest stosowany między innymi w: 

 

• zapisywaniu przedziałów, np.: 

s. 298–312.
 

 

• zapisywaniu dialogów - zobacz poradnik Zapis dialogów - jak poprawnie zapisywać dialogi w opowiadaniach?

Do zapisywania przedziałów możemy użyć również dywizu. 

 

Pauza (myślnik):

Jak ją użyć? Klawisze Ctrl + Alt + – lub kombinacja Alt+0151 w systemie Windows. 

Myślnik wizualnie jest „najdłuższym” znakiem interpunkcyjnym (—), w prozie początkujących bywa bardzo często nieprawidłowo zastępowany dywizem, natomiast, jak już wspomniano, w druku można go zastąpić półpauzą (–) jest to praktyka często stosowana przez wydawnictwa. 

 

Myślnik może pełnić różnorakie funkcje— należy do nich nie tylko wspomniane wcześniej rozpoczynanie dialogu (Zapis dialogów - jak poprawnie zapisywać dialogi w opowiadaniach?) — zdecydowanie jednak nie należy go stosować wewnątrz wyrazów. 

Może być stosowany do: 

 

• zaznaczania wtrąceń lub zawieszenia wypowiedzi: 

 

Na każdym kroku — na podłodze, na krzesłach, na stołach, na biurku —rozsypane kartki, świstki, notatki zapisane w pośpiechu i tak bezładnie, że sam muszę teraz zastanawiać się, skąd wynotowałem zdanie — będzie was zwodził i obiecywał, ale nie dajcie się oszukać — (kto to powiedział? Kiedy i do kogo?)
Ryszard Kapuściński, Szachinszach, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 2007 

Ten człowiek stał zaraz za mną — widziałem go kątem oka — a jednak w lustrze nie było jego odbicia!
Bram Stoker, Drakula, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2008 

 

• nałożenia nacisku na człon zdania: 

Teraz to już nie jest tematem zakazanym. Przedtem — tak. 

Ryszard Kapuściński, Szachinszach, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 2007 

 

• oddzielenia wyrażenia, które zostało opisane w poprzedniej części zdania: 

Dziadek i morderca wyglądają na zmęczonych i jest to zrozumiałe: od kilku dni wędrują z Qom do miejsca publicznej kaźni — do Teheranu. 

Ryszard Kapuściński, Szachinszach, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 2007 

 

• wprowadzania uwag, wtrąceń w cytaty: 

Przed kilkoma godzinami — informuje spiker — pluton egzekucyjny misji islamskiej wykonał na nich wyrok trybunału. 

Ryszard Kapuściński, Szachinszach, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 2007 

 

• do odznaczania wyliczeń, punktów list. 

 

 

* Na potrzeby forum literackiego Artefakty, w poradniku użyte zostały myślniki zamiast półpauz — półpauzy nie są wyświetlane poprawnie przez skrypt obsługujący forum