Ogłoszenia 

 

Konkurs na drabble Tęsknota za latem - zapraszamy do udziału! 

 

Plebiscyt na Komentatora Października 

 

Automatyczne wcięcia akapitowe na forum 

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Wasz punkt widzenia. Wszelkie felietony, eseje, reportaże, wywiady i inne. Zachęcamy do publikacji wszelkich form publicystycznych, również recenzji książek!
szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#1 » 30 sty 2016, o 17:47

Kryzys wieku trzeciego. Jest to dobre sformułowanie, jeżeli je odnieść do ludzi aktywnych zawodowo, nagle przeniesionych na emeryturę. Człowiek przeżywający kryzys wieku trzeciego, sprawia wrażenie będącego jedną nogą w trumnie. Jeżeli się nie przełamie, nie zdefiniuje życia na nowo, koniec następuje szybko, pozostawiając bliskim bagaż myśli ponurych. Chyba też dlatego prawie siedemdziesięcioletni okres, począwszy od śmierci krwawego Septymiusza Bassianusa, zwanego dalej Karakallą, aż do wstąpienia na tron wielkiego Dioklecjana, nazywany jest często kryzysem wieku trzeciego. Ówczesne cesarstwo wzorem emeryta, którego nie zmogły lata, przezwyciężyło kryzys, zdefiniowało na nowo swoją tożsamość i dopiero wiek — półtora wieku później, weszło w stan permanentnej agonii, o której z przymrużeniem oka możemy powiedzieć, że trwa do dzisiaj. 

 

Kolejny artykuł, który dla wielu znowu nie będzie tekstem o Średniowieczu. Panie i Panowie, świat nie jest skomplikowany, świat nie jest aż taki zły. Ja go postrzegam w ten sposób właśnie, ktoś inny — inaczej. Czasami dobrze jest stanąć ponad chmurami i zobaczyć więcej, zobaczyć odmiennie. 

 

Szukałem, znalazłem, napisałem. 

 

Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza 

 

...kiedy nikt się nie spodziewał 

 

W którym miejscu na skali czasu umieścić początek Średniowiecza? Historycy kruszą kopie, teraz jakby trochę mniej, jednak kilka dekad temu... Ziemia drżała, krew płynęła szeroką strugą, a odcięte głowy toczyły się po schodach co bardziej nobliwych uniwersytetów. Z natłoku symboli i zdarzeń ciężko wybrać coś na tyle istotnego, aby dostateczna ilość mądrych ludzi jednoznacznie opowiedziała się za konkretną datą. Panuje powszechne przekonanie, że Cesarstwo Rzymskie zniknęło niepostrzeżenie, choć agonia była długa i męcząca. Tak, jak zawartość tego artykułu. 

 

Za grabarzy imperium powszechnie uważa się Germanów. Do wyobraźni przemawiają opisy Wiecznego Miasta plądrowanego przez hordy Alaryka. Spektakularny i głośny upadek zawsze wzbudzi ciekawość gawiedzi. Dyskusje odnoszące się do spektakularnego i głośnego upadku zawsze będą gorące. Kiedy jednak rzeczy idą normalnym torem, instytucje państwowe funkcjonują mniej lub bardziej prawidłowo, kiedy innymi słowy nic się nie dzieje, historia zaczyna być domeną śmiertelnie nudnych badaczy przeszłości, zamkniętych w swoich zakurzonych skryptoriach zwanych dzisiaj gabinetami. W pierwszych wiekach naszej ery zarówno Germanie jak i Rzymianie robili wszystko, aby historia owych czasów była jak najciekawsza. 

 

Ale skąd się wzięli Germanie w granicach imperium? Pomijając ciągłe konflikty starożytnych Rzymian z tymi, którzy mieszkali na północy, możemy stwierdzić, że ludy germańskie żyjące na terenie dzisiejszej Francji, Niemiec czy Austrii, już w drugim wieku naszej ery zostały spacyfikowane. Wojny rzecz jasna toczyły się stale, jednak daleko od granicy Imperium wyznaczonej w owym czasie przez Dunaj i Ren. Wtedy też na wschodniej rubieży pojawili się Goci, czyli plemiona germańskie, które los przez wiele lat rzucał z jednego krańca Europy na drugi. I wtedy zaczęła się ta właściwa wędrówka ludów. Ale wówczas, Rzymianie mieli do czynienia nie tylko z wrogimi najazdami, nie tylko ze zbójeckimi wyprawami w poszukiwaniu łupów, ale również z najzwyklejszą w świecie emigracją zarobkową. Po prostu dobrze żyło się w miastach Rzymskich za czasów Flawiuszy i Antoninów czy nawet później, kiedy administracja rzymska zaczęła się rozprzestrzeniać jak morowe powietrze i mnożyć jak wszy w utytłanym kubraku. 

 

Spoglądam na tych, którzy obecnie napływają do Europy, falą może niespecjalnie szeroką, ale za to wzbudzającą ogromne emocje. Pomijając element nastawiony roszczeniowo, ten najbardziej głośny i upierdliwy, motywacja przybyszów jest dokładnie taka sama, jak dwa tysiące lat temu: znaleźć bezpieczne miejsce do życia. No cóż, w drugim wieku naszej ery starożytni byli znacznie lepiej niż my przygotowani do przyjmowania uchodźców. Antyczny socjał, który zwykliśmy określać sformułowaniem "chleba i igrzysk", nie wymagał monstrualnych a złodziejskich urzędów. Element roszczeniowy kończył na targach niewolników, ewentualnie jako przekąska dla mniej lub bardziej dzikich zwierząt w ramach owych igrzysk. Nie odbiegam od prawdy twierdząc, że odsetek zadowolonych był znacznie większy niż dzisiaj.  

 

Pogląd, że to Goci zlikwidowali cesarstwo i podzielili się jego ziemiami jest upraszczaniem sprawy aż do bólu. Zasadne natomiast są wciąż toczące się spory o to, czy podstawowe przyczyny upadku imperium starożytnych Rzymian miały charakter wewnętrzny, czy też spowodowane były niesprzyjającym układem sił geopolitycznych. Argumentem przemawiającym za złą koniunkturą międzynarodową były niewątpliwie ciągłe wojny, jakie toczyły się w granicach rzymskiego państwa. Pojawiły się nowe siły, konkurencyjne w stosunku do władzy Rzymu czy Konstantynopola i co gorsza "konkurencyjność" owych sił nie sprowadzała się wyłącznie do przewagi militarnej. Wewnętrzną, przez wielu uważaną za przyczynę najistotniejszą, było załamanie się systemu ekonomicznego cesarstwa. Ja zdecydowanie odrzucam taką koncepcję. Dla mnie ekonomiczny krach (a raczej seria katastrof) nie jest przyczyną. Jest skutkiem... jednym z wielu. Z mojego punktu widzenia głównym (jeżeli nie jedynym) powodem upadku była totalna niewydolność aparatu państwowego. Konkurencyjność ludów z północy nie polegała na tym, że tłukli Rzymian. Przeważająca większość mieszkańców rzymskich prowincji koniec końców poszła za Germanami, bo ci potrafili znacznie lepiej i nieco łagodniej rządzić.  

 

Mam wrażenie, że wielcy tego świata, z którymi przyszło nam (dość pechowo) żyć w jednym miejscu i czasie, takiej myśli nigdy do siebie nie dopuszczą. Boję się. Pomiędzy starożytnością, a współczesnością dostrzegam oczywiste analogie, jednak w krajobrazie brakuje mi ludu, który mógłby spełnić rolę Germanów, chociaż i dzisiaj chętnych do położenia łapy na starym kontynencie nie brak. 

 

Przyczyn ówczesnego kryzysu szukam wewnątrz Imperium. Najazdy germańskie, czy ciężkie walki z Persją, były raczej skutkiem niż przyczyną. Sąsiedzi Rzymu, widząc rozkład i słabość państwa, które wszystkich i wszystko trzymało za pysk od stuleci, w możliwości uszczknięcia czegoś dla siebie, dostrzegali nie lada okazję. Tak czy inaczej w piątym wieku naszej ery struktury i zależności międzyludzkie, w jakich przyszło funkcjonować mieszkańcom niemal wszystkich prowincji cesarstwa, różniły się diametralnie od tego, co wyznaczało kształt państwa dwieście lat wcześniej. Różniły się również znacząco od tych, które nastały dwieście lat później. Te właśnie różnice, a nie jakieś konkretne zdarzenie, określa wątpliwą granicę pomiędzy starożytnością i czasami nowożytnymi. 

 

Krąg kamienny  

 

Praprzodkowie Germanów przybyli na tereny dzisiejszej Europy w drugim tysiącleciu przed naszą erą, czyli w czasach, kiedy Rzymu nie było na mapach, a mapy, o ile w ogóle można je tak nazwać, w niczym nie przypominały map dzisiejszych. Niejeden wódz rzymski doszedł do najwyższych godności w państwie dzięki sławie i uznaniu, jakie stawało się udziałem tych, którzy pokonywali plemiona Germańskie. W społeczności germańskiej wodzami, a potem królami, zostawali ci, którzy legionom rzymskim sprawili krwawą łaźnię. Praktyka stosowana przez kilkaset lat, konsekwentnie przez obie strony, pozwoliła ustalić na Renie i Dunaju granice wpływów. Nie należy pochopnie zakładać, że po zaistnieniu wyraźnej granicy ustały walki. Mniejsze i większe potyczki miały miejsce przez cały wiek pierwszy i drugi. Był to okres, kiedy Cesarstwo zaczęło powoli tracić swój rozpęd przechodząc od podbojów do defensywy. W tym samym czasie plemiona gockie, wśród których zaczęto potem wyróżniać Wizygotów i Ostrogotów rozpoczęły wielkie wędrowanie. Maszerując na południe przez tereny państw nadbałtyckich, Polski i zachodnie rubieże Rosji, pozostawiały za sobą słynne kręgi kamienne, które rozsiane po Niżu Europejskim możemy i dzisiaj oglądać.  

 

Uczucie niesamowitości ogarnia człowieka, kiedy pochmurnym wieczorem, stanie w Kaszubskich Odrach, sam na sam z tajemnicą swoich przodków sprzed bez mała dwóch tysięcy lat. Szumi sosnowy las, tak samo jak szumiały przedwieczne puszcze i bory. Nieodległa szosa już nie zakłóca ciszy. Czas stanął. Czas odwrócił swój bieg. Po jednej stronie granicy — kilkanaście głazów ułożonych w regularny okrąg, po drugiej gigantyczne łuki akweduktów, budowle sięgające chmur. Po jednej stronie prosty lud, dopiero co mający za sobą etap wspólnoty pierwotnej, po drugiej kilka tysięcy lat dziedzictwa od epoki faraonów poczynając. Po jednej, luźne watahy uzbrojonych bardzo rozmaicie wojowników po drugiej — karne legiony i sztuka wojenna doprowadzona do perfekcji. Różnice tak wielkie, że termin dysproporcja sił wydaje się niewłaściwy.  

 

A jednak...  

 

Nieuchronność i oczywistość 

 

Jeżeli nie wiadomo, o co chodzi, to chodzi o pieniądze. I od pieniędzy, a raczej od ich braku w imperialnym skarbcu, zaczęły się kłopoty, które na początku trzeciego wieku dostrzegali nieliczni. Karakalla, po wymordowaniu najbliższej rodziny, musiał za wszelką cenę odzyskać utracony image. Zrobił więc rzecz bez precedensu. Nadał obywatelstwo rzymskie wszystkim wolnym ludziom zamieszkującym imperium. Przynależność do imperialnej wspólnoty miała w śródziemnomorskim świecie dużą wartość. Najbardziej spektakularnym dowodem jest tutaj przypadek arabskiego króla Palmyry, niejakiego Odeona. Na początku trzeciego wieku jego współpraca z Rzymem zrobiła się tak serdeczna, że cała palmyreńska familia przyjęła obywatelstwo rzymskie. Czym innym było jednak powiększenie establishmentu o kilkadziesiąt osób, a czym innym radykalna zmiana stosunków prawnych na obszarze znacznie przekraczającym rozmiar któregokolwiek z europejskich krajów. Liczba obywateli wzrosła z około sześciu do trzydziestu kilku milionów. Jak łatwo policzyć "bycie Rzymianinem" uległo dewaluacji do kilkunastu procent swojej poprzedniej wartości. Nie byłoby w tym niczego złego gdyby nie fakt, że tej większej liczbie obywateli rzymskich wydało się zasadne utworzenie większej ilości rozmaitych instytucji. Taki stan rzeczy napędził do niespotykanych rozmiarów najpierw korupcję, a zaraz potem inflację. Urzędy traciły na sile, ale mnożyły się z szybkością karaluchów. Władza ulegała decentralizacji, podatki rosły w zawrotnym tempie, a poziom życia spadał na łeb, na szyję. Tylko jedna instytucja nie straciła nic ze swojej siły — armia. 

 

"Żyj w zgodzie z bratem i bogać żołnierzy — resztę możesz olać". Takich to (w bardzo swobodnym tłumaczeniu) rad udzielił Karakalli jego ojciec Septymiusz Sewer. Pierwszą wskazówkę młody cesarz zignorował zupełnie. W drugim roku panowania zabił swojego brata Getę. Pomimo, że drugiej zasady przestrzegał rygorystycznie, zginął zamordowany przez wojskowych, w wyprawie przeciwko Persom. Teraz już wypadki potoczyły się niezwykle szybko.  

 

Pierwszym źródłem problemów, jakie doświadczyli Rzymianie, stały się plemiona Ostrogotów, czyli po polsku — wschodnich Gotów. Przywędrowali oni z północy nad Morze Czarne i w latach trzydziestych rozpoczęli swoją batalię przeciwko zasobnemu w bogactwa Imperium. Był to czas, kiedy młody cesarz Aleksander Sewer próbował otrząsnąć się z kurateli swojej mamusi i zacząć rządzić samodzielnie. Załagodził konflikt na linii cesarz-senat i zdawało się przez moment, że normalność wraca powoli. Złudzenie. Pomniejszenie roli armii w sprawowaniu władzy, a przede wszystkim pogarda, jaką żywili wojskowi dla osoby cesarza, zakończyły się spiskiem i zamordowaniem imperatora. Na jego miejsce, legiony wysunęły kandydaturę Maksyminusa Traka. Pochodził, jak wskazuje przydomek, z Tracji, z nizin społecznych. Potężnej postury, sprawny żołnierz, nie został uznany przez senat przede wszystkim z powodu swego lekceważącego stosunku do cywilnych instytucji Rzymu. Jemu nie przeszkadzało to zbytnio, ale wśród senatorów wrzało. Jeżeli taki troglodyta może zostać cesarzem, to znaczy, że każdy może! Niedoczekanie! Lekceważąc fakty (nowy cesarz raz za razem odnosił nad Germanami efektowne zwycięstwa), senatorowie zaczęli kombinować, jak pozbyć się parweniusza. Maksyminusowi, nieufnemu i podejrzliwemu z natury, szajba odbiła kompletnie. W swoim postępowaniu przypominał nieco Stalina, tyle, że Koba Dżugaszwili Matuszką Rassiją potrząsał, siedząc w Moskwie, w stolicy, podczas gdy Trak nie odważył się postawić nogi w Rzymie i zarządzał imperium z obozu w Sirmium (dzisiaj znajduje się tam serbskie miasto Sremska Mitrovica).  

 

Po trzech latach przepychanek natury spiskwo-podatkowej, poziom życia znacznie się pogorszył. Sytuacja w państwie wymagała radykalnych rozwiązań. Koniec końców senat do spółki z prowincjami afrykańskimi, wysunął inną kandydaturę na cesarza. Namiestnik Afryki Sędziwy Makrus Antoniusz Gordian stanowił kwintesencję rzymskości... przynajmniej z punktu widzenia arystokracji i co ważniejsze miał dorosłego syna, również Gordiana. Pomysł był dobry, jednak nie wzięto po uwagę drobiazgu, że trzeci legion, jedyna w tamtym regionie siła militarna, znajduje się pod dowództwem oddanego Trakowi Kapeliana. Sytuację pogarszał fakt, że żołnierz Kapelian nie przepadał za wyrafinowanym intelektualistą... ze wzajemnością. Afrykańskie rządy obu Gordianów trwały bardzo krótko, niespełna trzy tygodnie. Syn zginął w bitwie, ojciec popełnił samobójstwo. Senatorowie, bynajmniej niezrażeni, wybrali kolejnych dwóch cesarzy (mieli władać kolegialnie) i kontynuowali walkę. 

 

Obciążenia podatkowe, kłopoty finansowe i wielce uciążliwe a krwawe oblężenie zbuntowanej Akwilei doprowadziły Maksyminusa do utraty popularności w armii. Taki stanrzeczy oznaczał śmierć w trybie gwałtownym. Imperator został zgładzony w roku 238. 

 

W tym samym roku ziemie Cesarstwa Rzymskiego najechali Goci posiłkowani przez dackie plemię Karpów i zdobyli Istropolis w Mezji. Rzymianie zabsorbowani walką o władzę (w roku 238 do cesarskiego koryta pretendowała rekordowa liczba sześciu kandydatów) obiecali płacić coroczny trybut i najeźdźcy wycofali się za Dunaj. Był to pierwszy sygnał dla Barbarzyńców, że wszechpotężne Imperium można bić i można z tego czerpać korzyści. Oczywiście upokarzający pokój nie trwał długo. Trybutu i tak nie płacono. W Cesarstwie nastąpiło coś, co przez różowe okulary można było postrzegać, jako chwilowe uspokojenie nastrojów. Do władzy doszedł kolejny Gordian (trzeci z kolei), obwołany cesarzem przez legiony wnuk Gordiana pierwszego. Poślubił on córkę swojego wodza¬ Tymizyteusza. Tymizyteusz, póki życia mu stało, skutecznie tłumił zapędy barbarzyńców. Po jego śmierci nastąpił kolejny zamach stanu. Do władzy doszedł kolejny dowódca — Filip, zwany z racji swojego pochodzenia Arabem. Rozszerzył on poczet cesarzy rzymskich o reprezentanta plemion bliskiego wschodu, ale była to jego jedyna zasługa. Władza cesarska nad całością Imperium (czytaj nad całą armią Rzymu) stała się fikcją. W różnych prowincjach funkcjonowało kilku "antycesarzy" — dowódców wyniesionych do wątpliwej godności przez swoje legiony. Nic więc dziwnego, że dziesięć lat po pierwszej wyruszyła następna wyprawa Gotów. Tym razem, oprócz Karpów, akces do złupienia Rzymu zgłosiły plemiona Tajfalów, Peukinów i... Wandalów. Wyprawa zaczęła i skończyła się na długim, nieudanym oblężeniu twierdzy Marcianopolis (dzisiaj Presław). W międzyczasie armia Rzymu pozbyła się zarówno Filipa Araba, jak i jego syna — panującego wspólnie z ojcem Filipa Drugiego. 

 

Zawsze, kiedy czytam o wydarzeniach pierwszej połowy trzeciego wieku przypomina mi się scena z filmu "Potop". Pan Teleszyński, grający Bogusława Radziwiłła, wyłuszcza panu Olbrychskiemu, czyli Kmicicowi, ogólną teorię Rzeczpospolitej, która jak podstaw czerwonego sukna... Czyni to głosem beznamiętnym, który w chorążym orszańskim powinien wzbudzić poczucie nieuchronności nadchodzących wydarzeń. Takim samym tonem przemawiają dzisiaj rozmaitej maści mądrale, twierdząc, że wszystko będzie coraz bardziej "made in China", że rozwój technologii pogłębi stopień inwigilacji szarego obywatela, że globalizacja jest jedyną drogą, że zabójstwo iluś tam osób było "naturalną konsekwencją", a nie zabójstwem, że globalne ocieplenie wymaga, aby...  

 

Nieuchronność? 

 

Myślę, że osiemnaście wieków temu w takim samym tonie rozmawiano, o konieczności nałożenia podatków, zgładzenia tego czy innego dostojnika, obwołania się cesarzem, czy też podjęcia działań, które stały w ewidentnej sprzeczności z interesem publicznym, ale napychały kabzę kanaliom najgorszego sortu. Raz na jakiś czas w zakamarkach umysłów ludzkich gubi się oczywistość, człowiek zaczyna wierzyć w nieuchronność i mamy... to, co mamy. 

 

Vomunt ut edant, edunt ut vomant — szaleństwa krąg. 

 

Następny cesarz, Decjusz, zasłynął tym, że rozpoczął prześladowania chrześcijan. Pomimo złej opinii, jaką cieszył się wśród wyznawców Chrystusa, trzeba przyznać, że w roku 250 skutecznie przeciwstawił się Gotom, kiedy to po raz kolejny najechali Mezję. Kontrofensywa cesarska spowodowała wyparcie Karpów z Dacji, a następnie pogrom Gotów pod Nikopolis. Barbarzyńcy zdołali jeszcze zdobyć Philippopolis (Płowdiw) i ukatrupić większość mieszkańców. Kolejna bitwa rozegrała się w okolicach miasta Abbritus. Tym razem cesarz się nie popisał. Fatalnemu dowodzeniu przypisują historycy klęskę Rzymian. Na polu bitwy poległ zarówno Decjusz, jak i jego syn. Historycy chrześcijańscy upatrywali w tym widomy znak gniewu bożego. Kolejny układ "pokojowy" był jeszcze bardziej upokarzający dla tych, którzy nie tak dawno pretendowali do władzy nad światem. Najeźdźcy opuścili wprawdzie terytorium Cesarstwa, ale zatrzymali łupy. Rzym zobowiązał się ponownie do płacenia trybutu. Największym problemem dla imperium była jednak nie utrata prestiżu na arenie międzynarodowej, a chroniczny brak silnej władzy, która stawiłaby czoła ciągłym najazdom. Treboniusz Gallus, nowy cesarz, który zawarł ów haniebny układ, cieszył się władzą przez niecałe dwa lata. Emilianus, jego zabójca i następca, panował trzy miesiące. W roku 253 do władzy doszedł Walerian. 

 

Nie tylko wojna odcisnęła swoje piętno na ponurych czasach trzeciego wieku. Okres zapoczątkowany śmiercią obu Decjuszy, miał się zaznaczyć w historii czymś znacznie gorszym. Czarna pani rozpoczęła swoje żniwo. Najpierw pojawiała się wysoka gorączka. Potem przychodziła wysypka i zgon w ciągu kilku dni. Choroba dopadała coraz większą liczbę osób. Nie rozgraniczała pomiędzy biednymi a bogatymi, pospólstwem i arystokracją. Tak wyglądała codzienność italskich miast począwszy od roku 251. To, co kiedyś nazywano plagą Antoninusa, powróciło w najmniej korzystnej chwili. Niecałe stulecie wcześniej, przywleczone przez oddziały walczące w Mezopotamii, przez piętnaście lat (165-180) dziesiątkowało mieszkańców Europy. Historia lubi się powtarzać. Przez półtorej dekady, aż do roku 266, zaraza — prawdopodobnie jakaś odmiana ospy, będzie szaleć po wielu prowincjach. Szacuje się, że w okresie największego nasilenia epidemii w samym Rzymie umierało dziennie pięć tysięcy osób. 

 

Krwawy zamęt wokół cesarskiego tronu stanowił zaproszenie nie tylko dla Germanów, ale również dla innych ludów, znacznie groźniejszych i lepiej zorganizowanych niż barbarzyńcy ze wschodu. Zaraza nikogo nie odstraszyła, najazdy trwały. W 254 kolejna wyprawa dotarła aż do greckich Tessalonik, podchodząc na niebezpieczną bliskość rdzennych ziem Półwyspu Apenińskiego. W roku 258 legiony rzymskie wycofały się z Dacji. Rzymianie zaczęli oddawać pole, a prawdziwe klęski miały dopiero nadejść. Persja, wiek wcześniej pokonana przez Trajana, stanęła na nogi. Dynastia Sasanidów, konkretnie Król Szapur, poczuł się już dostatecznie silny, i rzucił rękawicę Rzymowi. Katastrofa nastąpiła w roku 260 pod Edessą. Imperator Walerian dostał się do niewoli. Upojony zwycięstwem Szapur, poniżał Pierwszego Rzymianina, podkreślając w oczach plebsu swoją potęgę. Podania głoszą, jakoby wsiadał na konia po cesarskim grzbiecie. W niewoli Walerian dokonał żywota. 

 

Przez następne osiem lat władzę sprawował Galienus, syn Waleriana. Na jego szczęście, zaraza w końcu wygasła, a napór barbarzyńców skierował się nieco bardziej w kierunku wschodnich prowincji cesarstwa. Nie zakończyło to bynajmniej ciągłej szarpaniny. Oprócz ustawicznych starć i negocjacji z Germanami, całe panowanie Galienusa upłynęło pod znakiem walki z uzurpatorami, których przez ostatnie kilkanaście lat zamętu namnożyło się ponad miarę. Głównym przeciwnikiem cesarza był Postumus, dowodzący legionami w Galii. Rewolta Postumusa miała miejsce w tym samym roku, co klęska pod Edessą. Rozpoczęła się zdobyciem Kolonii, pojmaniem i straceniem cesarskiego syna Saloninusa. Oczywiście w takiej sytuacji o żadnych układach pomiędzy Galienusem, a Postumusem nie mogło być mowy. Tytuł, który ten drugi sobie przypisywał, stawał prawowitemu cesarzowi ością w gardle. Niemniej jednak uzurpator potrafił przez dziewięć lat skutecznie zabezpieczać granice zachodnich prowincji przed najeźdźcami zza Renu, a legalny cesarz daleki był od stawiania wszystkiego na jedną kartę i zniszczenia rywala za wszelką cenę. Organizm państwowy, któremu przewodził Postumus, nosi w historii nazwę Imperium Galliarum. Bo też i było to imperium rzymskie. Rzymskie pod każdym względem, ze wszystkimi rzymskimi instytucjami i problemami, które w owym wieku ponurym trapiły imperialne społeczeństwo. 

 

— Moja chata z kraja — powiedział kiedyś pewien chłop, a kilka dni później wilki zagryzły mu owce. Gdyby stanął przeciwko wilkom ramię w ramię z innymi mieszkańcami wioski, zapewnie nic takiego by się nie wydarzyło. Nieszczęścia trzeciego wieku miały podobną genezę. Imperium, biorąc pod uwagę różnorodność zamieszkujących je ludów, stanowiło od dobrych dwustu lat zadziwiającą jedność. Czas opisywanych tutaj wydarzeń zaznaczył się gwałtownym wzrostem partykularyzmów.  

 

— Dlaczego — pytano się — cesarz broni prowincji naddunajskich, a nas, mieszkańców Galii, pozostawia własnemu losowi?  

 

Od takich pytań, do Imperium Galliarum krótka wiodła droga. Całe Średniowiecze wydaje się być powielaniem owej postawy: cesarz jest bardzo daleko i my, poddani knezia Bolka Długouchego mamy w dupie problemy, z jakimi boryka się nasz sąsiad kneź Dreptak z Ciążyna. Wiele wysiłku trzeba było włożyć, wiele czasu i krwi musiało upłynąć, zanim Polak, Niemiec czy Francuz zaczął sobie zdawać sprawę z tego, że jest Polakiem, Niemcem czy Francuzem, zanim zaczął sobie zdawwać sprawę z konsekwencji, jakie z owego faktu wynikają. Czy można się dziwić, że Średniowiecze trwało tysiąc lat z okładem? Dziwić się można, jednak takiego stanu rzeczy za nieuchronność uznawać nie warto. Zbyt wiele trzeba później zapłacić. 

 

Za czasów panowania Galienusa, na szerszą skalę rozpoczął się proces wykorzystywania plemion germańskich do rozwiązywania wewnętrznych problemów państwa. W ten to sposób, w latach sześćdziesiątych drugiego stulecia plemię Hurulów czasem łupiło bezwzględnie prowincje rzymskie, a czasem, jako sojusznicy, ogrzewali się w blasku cesarskiego majestatu i łupili tych, których Rzym w łaskawości swojej uznał za wartych złupienia... Dwieście lat później Hurul Odoaker usunie z tronu ostatniego cesarza zachodu. 

 

Galienus, pomijając armię, nie cieszył się popularnością. Jego stosunki z senatem wyglądały delikatnie rzecz ujmując nienajlepiej, choć przyczyny konfliktu były zupełnie inne niż w przypadku Maksyminusa Traka. Intelektualista, a przy tym dobry wódz, zdawał sobie sprawę z impotencji senatu, jako ośrodka władzy. Do sprawowania rządów wykorzystywał z niezłym skutkiem klasę średnią. Zaowocowało to bardzo negatywną oceną tego władcy, jaką pozostawiły po sobie burzliwe lata sześćdziesiąte wieku trzeciego. Chrześcijańscy historiografowie również nie okazali należytej wdzięczności panującemu, który zaraz na początku swego panowania zakończył urzędowe prześladowanie wyznawców Chrystusa i nakazał zwrot wcześniej zagrabionego majątku. Jak widać przed wiekami, podobnie jak i dzisiaj, można było mieć wszystkie atuty, ale bez solidnych public relations ani rusz. 

 

Nie doceniono również faktu, że w swojej działalności dyplomatycznej cesarz okazał się wcale skuteczny, choć tutaj o ocenę jednoznaczną trudno. Na mocy układów z Odeonem — władcą prowincji oddzielającej wschodnie połacie Imperium od państwa perskiego, zapewnił sobie sojusznika, który krótko, ale skutecznie, chronił go przed perską agresją. Odeon władca Palmyry był wnukiem wspomnianego już Odeona, tego samego, który tak skwapliwie przyjmował pół wieku wcześniej obywatelstwo rzymskie. Teraz imperium słabło, sojusznicy i owszem obywatelstwo rzymskie mieli w cenie, ale za swoją przyjaźń żądali coraz więcej. Czuli się coraz bardziej samodzielni. 

 

Kolejny spisek w armii zakończył się śmiercią Galienusa w marcu roku 268. Był to czas, kiedy do wyższych wojskowych zaczęło wreszcie docierać, że jeszcze kilka lat takiej destabilizacji na szczytach władzy i imperium, którego tysiąclecie istnienia hucznie obchodzono za czasów Filipa Araba, przestanie istnieć. Zgromadzenie wojskowych zwanych Protectores (dzisiaj powiedzielibyśmy — sztab armii) wybrało spośród swojego grona Klaudiusza — człowieka silnego. Mniejsza o to czy maczał on palce w zabójstwie swego poprzednika. Nie było czasu na zastanawianie się nad takimi "subtelnościami". W 269 roku na Cesarstwo wyruszyła wielka gocka wyprawa. Klaudiusz okazał się właściwym człowiekiem na właściwym miejscu. Nad Niszem Goci ponieśli druzgocącą klęskę. Senat nadał zwycięzcy szumny tytuł Gothicus Maximus. W ten sposób odróżniamy tego Klaudiusza od panującego w pierwszym wieku innego Klaudiusza (tego od Mesaliny). Władcę z trzeciego wieku historia pamięta, jako Klaudiusza Gockiego. Pokonani Goci wycofali się za Dunaj i do roku 375 większych wypraw na ziemie Cesarstwa nie zanotowano. Pojedyncze napady były łatwo tłumione, a Goci ofiarnie posiłkowali wojska rzymskie w wyprawach wojennych. Klaudiusz wprawdzie nie pożył długo umierając w roku 270 na dżumę, ale za to był jednym z niewielu władców owego okresu, który zmarł śmiercią naturalną. 

 

Przez następne piętnaście lat Rzym miał siedmiu cesarzy, z których na szczęście Aurelian i Probus panowali odpowiednio pięć i sześć lat wykazując się przy tym zdolnościami, które umożliwiły przetrwanie państwa. Panowanie Aureliana zaznaczyło się w historii końcem odrębności Galii i końcem królestwa Palmyry. 

 

Galijscy następcy Postumusa okazali się Rzymianami z krwi i kości. Żaden z władców Imperium Galliarum nie zmarł śmiercią naturalną. Bunty przeciwko panującym w Galii władcom wybuchały równie często jak przeciwko władzy w Rzymie. Tetrykusa — czwartego z kolei cesarza-uzurpatora dopadł Aurelian pod Catalaunum (sto pięćdziesiąt kilometrów na wschód od dzisiejszego Paryża). Być może w wyniku zakulisowych układów Tetrykus wraz z synem dobrowolnie oddał się do niewoli. Posłużył potem jako rekwizyt we wspaniałym tryumfie Aureliana. Jednakże, jak mówią źródła, nie wiodło mu się najgorzej, a jego synek w późniejszym okresie dochrapał się nawet miejsca w senacie. Ech, ten dyskretny urok arystokracji. 

 

Upadek Palmyry był bardziej ponury. Odeon został zamordowany i w wyniku wewnętrznych rozgrywek do władzy doszła jego żona — Zenobia, piękna królowa pięknego miasta. Niezależna w matrymonialnym tego słowa znaczeniu, postanowiła się uniezależnić politycznie. Tutaj jednak zawiodła ją zarówno kobieca intuicja jak i chłodne kalkulacje. Aurelian szybko i sprawnie rozprawił się z palmyreńską armią. Królowa trafiła do niewoli. Ją samą spotkał los podobny do losu Tetrykusa. Swą osobą uświetniła tryumf cesarza, a potem żyła w Wiecznym Mieście długo i... szczęśliwie? Nie wiadomo. W każdym razie faktem jest, że z pięknej Palmyry zostały gruzy. 

 

Istotnym osiągnięciem Aureliana było otoczenie Rzymu murami. Ruiny aureliańskiego dzieła można podziwiać do dzisiaj. Świadczą one o przezorności cesarza, a przede wszystkim świadczą o potędze gospodarczej Imperium, które wstrząsane niepokojami przez pół wieku, atakowane z zewnątrz i wyniszczone przez zarazę, z łatwością zdobyło się na wysiłek, który dla kolejnych kilkudziesięciu pokoleń wydawał się nie tylko nieosiągalny, ale wręcz abstrakcyjny. 

 

W wyniku kilku gwałtownych i krwawych zmian na tronie do władzy doszedł Probus — kolejny wielki i tragiczny władca tamtej epoki. Jakość militarnych sukcesów zastąpił ilością, trzeba przyznać imponującą. Najbardziej jednak istotnym posunięciem Probusowej polityki było masowe osiedlanie pokonanych Germanów na terenach wyludnionych przez zarazę i wojny. Czy było to posunięcie dobre czy złe — trudno dyskutować. Na pewno jednak cała ta akcja miała większy wpływ na kształt dzisiejszej Europy niż wszystkie zwycięstwa Probusa razem wzięte. Okoliczności jego śmierci dobitnie podkreślają charakter tamtych czasów. Chcąc w okresie pokoju znaleźć legionistom jakieś zajęcie inne od korzystania z wdzięków kobiet i plądrowania okolicy, w której stacjonowali, nakazał im kopać rów odwadniający okolice miasta Sirmium. Żołnierze się zbuntowali i cesarz, choć cieszył się wielkim mirem w armii, został zamordowany. Absurdalne, ale prawdziwe. Jedyne, co mi przychodzi w związku z tym faktem do głowy, to konkluzja, że Rzym w takiej formie musiał przestać istnieć. Musiał i koniec. 

 

Kiedy kolejny cesarz — Karus zginął w wyniku uderzenia pioruna w roku 283, współczesnym zdawało się, że jakieś fatum zawisło nad Imperium. Pieniądz cały czas tracił na wartości, a władza coraz częściej leżała na ulicy. Prefekt pretorianów zabijał cesarza, zajmował jego miejsce i ginął z ręki kolejnego prefekta. Ten dramatyczny scenariusz z mniejszymi lub większymi różnicami powtarzał się przez siedemdziesiąt lat. Prefekta Apera zabił dla odmiany młody dowódca gwardii cesarskiej. Nazywał się Diokles. 

 

Nikt z patrzących na tę ponurą ceremonię nie zdawał sobie sprawy, że jest świadkiem początków nowej epoki. Ten, który przebił mieczem serce Apera, był jednym z wielu dowódców kierujących potężną machiną wojenną cesarstwa. Kiedy w roku 284 siedział już na cesarskim tronie, porzucił swoje stare imię. Dał się poznać światu jako Dioklecjan. W historii chrześcijaństwa kojarzony jest on z największą falą prześladowań, jaka spadła zarówno na ortodoksyjnych wyznawców Chrystusa jak i na manichejczyków. Z drugiej strony trzeba przyznać, że przez następne dwadzieścia lat człowiek ten, z podziwu godną konsekwencją, stawiał na nogi instytucje Imperium. Przekształcił świat rzymski i przywrócił cesarstwu sens istnienia. 

 

Tytułu niniejszego rozdziału tłumaczyć nie zamierzam, ale podobnież wszystko, co po łacinie powiesz, brzmi mądrze. 

 

Smród Średniowiecza 

 

Kryzys wieku trzeciego na zawsze zmienił oblicze cesarstwa. Liczba ludności zmalała o jedną trzecią. Wokół swobodnie rozwijających się dotąd miast zaczęły wyrastać mury. Przestrzeń i rozmach w architekturze, na razie powoli, z czasem coraz szybciej, zaczęły ustępować ciasnym i ciemnym zaułkom średniowiecznej zabudowy. Starożytne rody senatorskie traciły znaczenie. Na ich miejsce napływali szeroką falą ekwici — kasta nowobogackich. Przyspieszył exodus zamożnych mieszkańców z miasta na wieś. Za pryncypałami podążała ich klientela.  

 

Aglomeracje zaczęły się kurczyć. 

 

Mentalność obywateli Imperium kształtowała się przez całe stulecia. Wyznacznikiem epoki dobrobytu była obywatelska szczodrobliwość, którą manifestowano ostentacyjnym łożeniem prywatnych funduszy na przedsięwzięcia publiczne. Wynikało to rzadziej z wysokiego morale poszczególnych fundatorów, a częściej z faktu, że w antycznym świecie nie istniały struktury (na przykład banki) pozwalające zagospodarować wielkie nadwyżki. Tym nie mniej jednak fakt pozostawał faktem. Życie publiczne obywateli opierało się na szczodrobliwości zamożnych, a w trzecim wieku zamożność gwałtownie zmalała. Kolejnym wyznacznikiem postawy obywatela rzymskiego była lojalność wobec instytucji państwa. Niewątpliwie stała ona u podstaw potęgi Rzymu jeszcze w czasach republiki. Podczas wojen punickich hasło "Hannibal u bram" obudziło w całym narodzie prawdziwy patriotyzm i gotowość walki do ostatniej kropli krwi. Przez następne kilkaset lat, nie poszczególne jednostki, ale państwo gwarantowało bezpieczeństwo i dobrobyt obywateli. W trzecim wieku naszej ery w serca ludzkie zakradł się strach. Już nie obawa o przyszłość, ale prawdziwy, obrzydliwy strach o życie, przekazywany z pokolenia na pokolenie. Obywatele zaczęli nienawidzić, zaczęli bać się władzy. Lojalność wobec mocnego człowieka, który słabszym potrafił zapewnić ochronę, wypierała lojalność obywatela wobec państwa rzymskiego.  

 

Sprawujący rządy, zaczęli sobie powoli zdawać sprawę, że jeden człowiek nie jest w stanie kierować olbrzymim krajem. Prowincje naciskane przez barbarzyńców potrzebowały energicznej władzy wykonawczej na miejscu. Potężny cesarz w dalekim Rzymie i urzędnicza zgraja panosząca się w prowincjach nie zdawały egzaminu. W wieku trzecim część myślących ludzi dostrzegała w tym układzie przyczynę klęsk. Dobrem przykładem jest historia wspominanego samozwańca Postumusa, którego władza w Galii była dla cesarza Gallienusa nie do zaakceptowania, ale który z drugiej strony skutecznie chronił granice przed Germanami.  

 

Z punktu widzenia układu sił na kontynencie nasiliły się dysproporcje pomiędzy wschodem i zachodem. Na wschodzie, pomimo niebezpiecznej bliskości Persji, zarówno konflikty jak i klęski miały znacznie łagodniejszy przebieg. Struktury państwowe na wschodzie, a zwłaszcza fiskus i wymiar sprawiedliwości, jako tako przetrwały. Na zachodzie natomiast wszystkie opisywane powyżej negatywne zmiany objawiły się w całej pełni. 

 

Świat zaczął powoli tracić swój antyczny, uwodzicielski urok. Oddychającym powietrzem tamtej epoki dawał się we znaki jeszcze trudno uchwytny, ale już wyczuwalny, smród Średniowiecza.


Awatar użytkownika
Gorgiasz
gladius tytanów
gladius tytanów
Posty: 1357
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#2 » 30 sty 2016, o 18:47

Przeczytałem z zainteresowaniem. Znajomość historii nie należy do mych nielicznych zalet, więc nie wypowiem się merytorycznie, ale ilość przedstawionej tutaj wiedzy oraz sposób jej zaprezentowania - imponuje.  

A najbardziej przypadł mi do serca fragment o Nieuchronności.  

 

Z mojego punktu widzenia głównym (jeżeli nie jedynym) powodem upadku była totalna niewydolność aparatu państwowego.
 

Nie można wykluczyć.


szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#3 » 30 sty 2016, o 18:53

Gorgiasz pisze:A najbardziej przypadł mi do serca fragment o Nieuchronności.
Gorgiaszu, cieszę się, że właśnie ten fragment. Ja ciągle mam nadzieję, że coś być musi do cholery za zakrętem.

Awatar użytkownika
DuralT
USS Gerald R. Ford
USS Gerald R. Ford
Posty: 1837
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#4 » 4 lut 2016, o 01:41

Po pierwsze, tekst przeczytałem jak tylko zobaczyłem, że wstawiłeś. Moja późna ocena jest wynikiem braku czasu na długotrwałą analizę. Dziś stwierdziłem, że na taką chyba nie będę miał czasu, więc wstawiam co myślę. 

 

szczepantrzeszcz pisze:Karakalla, po wymordowaniu najbliższej rodziny, musiał za wszelką cenę odzyskać utracony image.
 

Uwielbiam twój styl pisania, twoją wiedzę, ale po co te anglojęzyczne wstawki? Czy nie lepiej brzmi polski wizerunek?  

 

szczepantrzeszcz pisze:Czym innym było jednak powiększenie establishmentu o kilkadziesiąt osób, a czym innym radykalna zmiana stosunków prawnych na obszarze znacznie przekraczającym rozmiar któregokolwiek z europejskich krajów.
 

Znów to samo. Zwiększenie liczby obywateli, jak pięknie to brzmi. Jeśli nie chcesz używać tak przesiąkniętego polityczną poprawnością słownictwa, to "Zwiększenie liczby poddanych", również pasuje. 

 

szczepantrzeszcz pisze: W 254 kolejna wyprawa dotarła aż do greckich Tessalonik, podchodząc na niebezpieczną bliskość rdzennych ziem Półwyspu Apenińskiego.
 

Czy gdzieś wcześniej nie było mowy o Epirze i Nikopolis? Wydaje mi się, ze znajdują się znacznie bliżej Półwyspu Apenińskiego niż obecne Saloniki. Chyba, że chodzi o inne miasto.  

 

szczepantrzeszcz pisze:W wyniku kilku gwałtownych i krwawych zmian na tronie do władzy doszedł Probus — kolejny wielki i tragiczny władca tamtej epoki. Jakość militarnych sukcesów zastąpił ilością, trzeba przyznać imponującą. Najbardziej jednak istotnym posunięciem Probusowej polityki było masowe osiedlanie pokonanych Germanów na terenach wyludnionych przez zarazę i wojny.
 

Probus, skojarzył mi się z Henrykiem IV Probusem księciem wrocławskim. Czy ten tytuł miał jakieś nawiązanie do władcy rzymskiego? Bo ten śląski władca przyciągnął wielu osadników niemieckich do swojej dzielnicy. 

 

Pytanie mam takie z marszu, interesujesz się tym okresem więc przypuszczalnie będziesz znał odpowiedź. Dlaczego jako główne ludy przyczyniające się do upadku imperium podaje się Hunów, Wandalów oraz Longobardów , zamiast Gotów, którzy utworzyli masę państw w różnych częściach Europy (od Krymu po północną Hiszpanię)?  

 

Co do tych cytatów, które wyodrębniłem, z zapytaniem, lub niezadowoleniem z zastosowania języka. Oprócz tego tekst jest genialny. Nie słodzę, cenię wiedzę o epoce, o konkretnych wydarzeniach, a zwłaszcza ich ciągu. Zdania pisane przeze mnie brzmią sztucznie, bo taki mam nawyk wyrażania się po przeczytaniu tekstów o historii. Naprawdę cenię twoje publikacje.

— No to płyńmy dalej, marynarzu, bo? 

— Navigare necesse est, vivere non est necesse.  

Andrzej Ziemiański – Pomnik Cesarzowej Achai - Tom V


szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#5 » 5 lut 2016, o 22:22

...po co te anglojęzyczne wstawki?
Profesor Teodor Mommsen zwykł był powtarzać w czasie wykładów, że Starożytny Rzym w znacznie mniejszym stopniu różnił sie od czasów współczesnych, niż większość jest skłonna przypuszczać. Mówił tak sto lat temu (z okładem) i od tamtych czasów jego teza nie straciła na aktualności. Dural, ja nie lubię i nie stosuję anglojęzycznych zapozyczeń, jednak chęć oddania profesorskich słów w jakiś inny sposób niż sucha wypowiedź, okazała się silniejsza. 

 

Zwiększenie liczby obywateli, jak pięknie to brzmi. Jeśli nie chcesz używać tak przesiąkniętego polityczną poprawnością słownictwa, to "Zwiększenie liczby poddanych", również pasuje.
"Obywateli" brzmi po rzymsku. W imperium nie było poddanych. Byli obywatele i niewolnicy. A że polityczna poprawność... nie dajmy się zwariować. Wiesz, że politycznie poprawny, to raczej nie jestem. Nie ma sensu rezygnować ze zwrotu jedynie dlatego, że banda eurogłąbów nadużywa jakiegoś słowa. Jeżeli się poddamy, wówczas wyjdzie tak, jak z salutem rzymskim. Mało kto kojarzy ów gest z pozdrowieniem ludzi wolnych i sobie równych, większość z brunatną zarazą. 

 

Dlaczego jako główne ludy przyczyniające się do upadku imperium podaje się Hunów, Wandalów oraz Longobardów , zamiast Gotów, którzy utworzyli masę państw w różnych częściach Europy (od Krymu po północną Hiszpanię)?
Ja nie odpowiem na pytanie, jednak fakt, że je postawiłeś, dobrze oddaje powszechnie panujący pogląd na tę kwestię. Hunowie wiele uczynili zamętu i spustoszeń co niemiara, ale zostali pokonani, głównie przez Wizygotów walczących pod sztandarami Rzymu. Longobardowie przybyli na tereny Półwyspu Apenińskiego wtedy, kiedy nie było już czego niszczyć. Kwitnącą kilkadziesiąt lat wcześniej (pod rządami Teodoryka Wielkiego Ostrogockiego) cywilizację, zrównał z glebą nie kto inny, jak Justynian... również Wielki. Asdingowie (czyli to wandalskie plemię, które zalazło Rzymianom za skórę) stanowią przypadek bardziej złożony i jak w swoim twórczym szale wytrwam, pojawi się artykuł dokładniej porujszający te sprawy. 

 

Dural, Goci byli jednym z najgenialniejszych plemion jakie brykały po Europie. Reguły państwowego bytu rozumieli znacznie lepiej niż rzymska urzędnicza hołota. Oni nie zniszczyli Rzymu. Ich stosunek do Imperium to było coś więcej niż fascynacja i szorstka przyjaźń. 

 

Dzięki wielkie za posta i ja z kolei przepraszam, że długo musiałeś na odpowiedź czekać.


Awatar użytkownika
DuralT
USS Gerald R. Ford
USS Gerald R. Ford
Posty: 1837
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#6 » 6 lut 2016, o 10:11

szczepantrzeszcz pisze:Profesor Teodor Mommsen zwykł był powtarzać w czasie wykładów, że Starożytny Rzym w znacznie mniejszym stopniu różnił sie od czasów współczesnych, niż większość jest skłonna przypuszczać. Mówił tak sto lat temu (z okładem) i od tamtych czasów jego teza nie straciła na aktualności. Dural, ja nie lubię i nie stosuję anglojęzycznych zapozyczeń, jednak chęć oddania profesorskich słów w jakiś inny sposób niż sucha wypowiedź, okazała się silniejsza.
 

Rozumiem i sam mam autorytety (nie chodzi o dobór zaworów w ogrzewnictwie) w innych dziedzinach i szanuję opieranie się na wiedzy sprawdzonych profesorów. :D 

 

szczepantrzeszcz pisze: W imperium nie było poddanych. Byli obywatele i niewolnicy. A że polityczna poprawność... nie dajmy się zwariować. Wiesz, że politycznie poprawny, to raczej nie jestem.
 

Wiem. 

 

szczepantrzeszcz pisze:Nie ma sensu rezygnować ze zwrotu jedynie dlatego, że banda eurogłąbów nadużywa jakiegoś słowa. Jeżeli się poddamy, wówczas wyjdzie tak, jak z salutem rzymskim. Mało kto kojarzy ów gest z pozdrowieniem ludzi wolnych i sobie równych, większość z brunatną zarazą.
 

<3  

 

szczepantrzeszcz pisze: jak w swoim twórczym szale wytrwam, pojawi się artykuł dokładniej porujszający te sprawy.
 

<3 <3 <3  

 

szczepantrzeszcz pisze:Dural, Goci byli jednym z najgenialniejszych plemion jakie brykały po Europie. Reguły państwowego bytu rozumieli znacznie lepiej niż rzymska urzędnicza hołota. Oni nie zniszczyli Rzymu. Ich stosunek do Imperium to było coś więcej niż fascynacja i szorstka przyjaźń.
 

Goci byli jednym z niewielu ludów tej epoki, którzy wnieśli do kultury europejskiej coś więcej niż nienawiść i pogardę dla drugiego człowieka.

— No to płyńmy dalej, marynarzu, bo? 

— Navigare necesse est, vivere non est necesse.  

Andrzej Ziemiański – Pomnik Cesarzowej Achai - Tom V


szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#7 » 6 lut 2016, o 12:54

DuralT pisze:Goci byli jednym z niewielu ludów tej epoki, którzy wnieśli do kultury europejskiej coś więcej niż nienawiść i pogardę dla drugiego człowieka.
Miło przeczytać.

Awatar użytkownika
Mszczuj
zaczarowane ostrze
zaczarowane ostrze
Posty: 243
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#8 » 7 lut 2016, o 19:04

Bardzo dobry artykuł, w końcu piszesz w publicystyce o czymś ciekawym ;) i na czym się świetnie znasz. Przeczytałem jednym tchem, styl jak zawsze porywający. Cieszę się, że nie nawiązywałeś zbyt często do czasów współczesnych, bo moim zdaniem nie bardzo jest jak. A za zakrętem zawsze się coś czai, to nie nowina. Zastanawiałem się przez chwilę, czy dżuma to naturalna przyczyna śmierci, ale chyba nie ma sensu pytać. 

Aha i tytuł trochę odstrasza bo kojarzy się ze zwierzeniami starszego pana, zmieniłbym, żeby uzyskać więcej kliknięć.


szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#9 » 8 lut 2016, o 08:53

Dzięki za komentarz. 

 

Mszczuj pisze:...i na czym się świetnie znasz.
Spora przesada, jednak grzebiąc przez dwadzieścia lat w temacie, mam świadomość swojej niewiedzy. To też jest coś. 

 

Mszczuj pisze:Cieszę się, że nie nawiązywałeś zbyt często do czasów współczesnych, bo moim zdaniem nie bardzo jest jak.
Zaskoczyłeś mnie tym stwierdzeniem. Ja prawie nie rozgraniczam pomiędzy antykiem a współczesnością. Ludzie do znudzenia powtarzają te same schematy, a poblemy dawnych wieków wydają mi się bardziej zrozumiałe, kiedy przyjmę założenie, że przez ostatnie dwa tysiące lat człowiek nie zmienił się wcale. 

 

Mszczuj pisze:Zastanawiałem się przez chwilę, czy dżuma to naturalna przyczyna śmierci
:)) Dobre. Bardziej naruralną przyczyną wydaje się cios gladiusem w kark. 

 

Mszczuj pisze:Aha i tytuł trochę odstrasza
To wiem, ale czy jest sens wyjaśniać za każdym razem, że "Hśdk" oznacza "Historia Średniowiecza dla księgowych"? 

 

Mszczuj pisze:kojarzy się ze zwierzeniami starszego pana
...bo to w jakimś stopniu są zwierzenia starszego pana :) 

 

Mszczuj pisze:...zmieniłbym, żeby uzyskać więcej kliknięć.
Pokusa i jak każda pokusa - zwodnicza. Bardzo szybko stanąłbym przed dylematem czy pisać, aby napisać tak, jak chciałm, czy pisać, aby ktoś jeszcze kliknął. Na marginesie wrzuciłem na trzy fora i tak się złożyło, że na VA (tym najbardziej uczęszczanym) nikt nie podjął tematu, a na Literce i Artefaktach dyskusja ciekawa.

Awatar użytkownika
Mszczuj
zaczarowane ostrze
zaczarowane ostrze
Posty: 243
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#10 » 8 lut 2016, o 22:10

Nie ty jeden ulegasz pokusie wróżenia z fusów historii. Zauważyłem jednak, że przyrównujesz Imperium Rzymskie do współczesnej Europy, a podobieństw pomiędzy tymi dwoma tworami (po za oczywistym położeniem geograficznym) jest jak na lekarstwo. Jeśli chcesz z historii Rzymskiej wnioskować czyjeś losy, racz zwrócić uwagę na twory bardziej przypominające Imperium, jak Stany Zjednoczone. Unia Europejska przywodzi swoją strukturą na myśl raczej historyczne unie personalne, takie jak ta polsko litewska czy skandynawska (zwana kalmarską). Ta druga wydaje mi się bardziej trafna, bo co prawda nie podczas jej trwania, ale powstała na jej terenie unia walutowa, przypominała nieco dzisiejszą eurostrefę. Miała dużo bardziej prymitywne problemy, polegające na tym, że Szwedzi dawali do monet mniej złota niż ich sąsiedzi, ale odzwierciedlała korzyści, jakie ponoszą Niemcy względem reszty kontynentu na przykładzie Danii, która była głównym beneficjentem owego układu. 

Dyskusja że Szczepanem jak zwykle stymulująca szare komórki :)


szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#11 » 13 lut 2016, o 11:04

Mszczuj pisze:Nie ty jeden ulegasz pokusie wróżenia z fusów historii.
Konia z rzędem takiemu, co nie uległ, bądź nie ulegnie w przyszłości. ;)) 

 

Mszczuj pisze:Zauważyłem jednak, że przyrównujesz Imperium Rzymskie do współczesnej Europy
Słusznie. 

 

Mszczuj pisze:...a podobieństw pomiędzy tymi dwoma tworami (po za oczywistym położeniem geograficznym) jest jak na lekarstwo.
Problem w tym, że całe moje Wieków Średnich widzenie, to dostrzeganie podobieństw i analogii, które w artykułach staram się opisać. 

 

Mszczuj pisze:Jeśli chcesz z historii Rzymskiej wnioskować czyjeś losy, racz zwrócić uwagę na twory bardziej przypominające Imperium, jak Stany Zjednoczone.
Sorry, dla mnie USA to po prostu kawałek Europy za oceanem. To prawda, mocno przesiąknięty Czarnym lądem i Azją, ale jednak kawałek Europy i prawdą jest, że wiele imperialnego dobra (nie tylko prawo) zostalo przez kolonistów przyjęte z dobrym skutkiem. 

 

Mszczuj pisze:Unia Europejska przywodzi swoją strukturą na myśl raczej historyczne unie personalne, takie jak ta polsko litewska czy skandynawska (zwana kalmarską).
Kiedy unia europejska (piszę małą literą bo na wielką nie zasługuje) przywodzi mi coś na myśl, to mam ochotę rzygać. Z mojego punktu widzenia Unia Europejska (w odróżnieniu od unii europejskiej) istnieje od czasów antycznych, od czasów kiedy przyjęliśmy grecki sposób patrzenia na świat (ze wszystkimi tego stanu rzeczy skutkami) i ani separatyzmy ani istnienie skonfliktowanych organizmów państwowych tego zmienić nie jest w stanie. Eques polonus sum, ale (może właśnie dlatego) wszystko, co z kultury starego kontynentu się wywodzi, uważam za swoje i uważam, że w imię tego wiele poświęcić warto.  

 

Mszczuj pisze:Ta druga wydaje mi się bardziej trafna, bo co prawda nie podczas jej trwania, ale powstała na jej terenie unia walutowa, przypominała nieco dzisiejszą eurostrefę. Miała dużo bardziej prymitywne problemy, polegające na tym, że Szwedzi dawali do monet mniej złota niż ich sąsiedzi, ale odzwierciedlała korzyści, jakie ponoszą Niemcy względem reszty kontynentu na przykładzie Danii, która była głównym beneficjentem owego układu.
Ja bym tamtych problemów nie nazywał prymitywnymi. Rozbudowany do absurdu finansowy aspekt naszego życia wcale nie oznacza, że nie jest prymitywny. Zauważ, że kilka wieków temu, ludzie nie musieli stosować mądrej skąd inąd zasady: Nie pchaj się w instrumenty finansowe, których znaczenia nie rozumiesz. Dzisiaj, kto zlekceważy tę maksymę, chodzi bez gaci i narzeka na kredyty we frankach, bezrobocie, globalne ocieplenie i karaluchy w kuchni :)) 

 

...i pomyśleć, że ja tylko o Rzymianach chciałem... ale dyskusja ciekawa i Szczepan Współdyskutantom dziękuje serdecznie.


Piotrek84
zaczarowane ostrze
zaczarowane ostrze
Posty: 169
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#12 » 16 lut 2016, o 19:58

Dlaczego takich publicystyk nie można przeczytać w papierowym wydaniu jakichś magazynów? Świetnie się czytało. Masz lekkie pióro, co już dawno wiedziałem, czytając twoje poprzednie opka, ale w publicystyce wychodzi Ci jeszcze o niebo lepiej. To chyba kwestia Twojego osobliwego poczucia humoru, który w takim wydaniu jest Ci bliższy, niż w prozie. Jakbyś zdjął klamrę która Cię wcześniej blokowała. Styl jest o wiele luźniejszy, a jednocześnie słychać w nim powagę rzeczy, o której mówisz. Może powinieneś spróbować przenieść ten styl do prozy? Nie znam się na stronie merytorycznej, więc nie będę się włączał do tej jak dla mnie trudnej dyskusji.

szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#13 » 17 lut 2016, o 19:37

Piotrek84 pisze:Dlaczego takich publicystyk nie można przeczytać w papierowym wydaniu jakichś magazynów?
Pewnie można i pewnie można znacznie lepsze. Ale szukać trzeba. Wracałem po pracy do domu, zajrzałem do antykwariatu. Tysiące książek i choć swojsko się tam czuję - przytłacza, ogarnąć ciężko, ciężko sobie odpowiedzieć na pytanie: czego ty Szczepan chcesz?  

 

Piotrek84 pisze:...kwestia Twojego osobliwego poczucia humoru, który w takim wydaniu jest Ci bliższy, niż w prozie.
Pisząc opowiadania o Poecie, świetnie się bawiłem. 

 

Piotrek84 pisze:Jakbyś zdjął klamrę która Cię wcześniej blokowała.
Zapodałeś temat do przemyśleń... :)) 

 

Piotrek84 pisze:Może powinieneś spróbować przenieść ten styl do prozy?
Obawiam się, że bez bardzo konkretnych przykładów nie zrozumiem (przynajmniej na razie nie rozumiem) o co Ci chodzi. 

 

Dzięki serdeczne za komentarz.


Piotrek84
zaczarowane ostrze
zaczarowane ostrze
Posty: 169
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#14 » 17 lut 2016, o 20:48

szczepantrzeszcz pisze:Obawiam się, że bez bardzo konkretnych przykładów nie zrozumiem (przynajmniej na razie nie rozumiem) o co Ci chodzi.
 

Chyba nie będę Ci w stanie dokładnie wytłumaczyć o co mi chodzi. A już na pewno nie na konkretnych przykładach, bo te konkretne przykłady, mogą pochodzić tylko z Twoich tekstów. Widzisz, bo w literaturze wcale nie chodzi o to, o czym piszesz, tylko jak to przedstawiasz. Byli Giganci, jak Witkacy, którzy potrafili przykuć uwagę czytelnika, opisując na dziesięć stron proces porannego golenia. Nie wiem też dokładnie, jak wyrazić to, co mam na myśli. W publicystyce Twój styl (przynajmniej ja coś takiego zauważyłem) nie jest szablonowy. Jedno z twoich opowiadań, które czytałem, było dobrze napisane, ale stylistycznie szablonowo. Kiedy poprzez tekst słychać głos autora (czyli indywidualności), a nie tylko głosy fikcyjnych postaci, ja nie mogę się od niego oderwać. Poczytaj sobie listy Gombrowicza do Schulza. Oczywiście absolutnie nie mam na myśli, aby pisać tak jak oni, by ich naśladować. Chodzi mi o to, by zaobserwować, jak oni nauczyli się opisywać siebie, prezentować ciężko wypracowaną indywidualność autora poprzez fikcję i metafory. Chyba już kiedyś pisaliśmy na podobny temat.


Awatar użytkownika
xeno
lekki sztylet
lekki sztylet
Posty: 115
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#15 » 1 sie 2019, o 19:42

Próbowałem ubrać moją odpowiedź w jakąś strukturę. Nie wyszło mi jednak, spiszę ją więc w paru luźno powiązanych akapitach 

 

Na początku co przykuło moją uwagę to wzmianka to sekularystach w imperium rzymskim. Wiedziałem że takie ruchy istniały, nigdy jednak nie powiązałem sekularyzmu Rzymu z rozwiniętym do granic możliwości sekularyzmem średniowiecza i za tą uwagę jestem ci bardzo wdzięczny. Otworzyła mi ona oczy na wiele średniowiecznych praktyk. 

 

Pewnego dnia mój kumpel spytał się mnie " dlaczego imperium rzymskie upadło" jakby było to proste pytanie z jedno-zdaniową odpowiedzią xD. Po 1.5 godziny doszedłem do wniosku iż podałem mu dostateczną odp. W swoim wywodzie zaznaczyłem "państwowy chleb", rozdawanie ziemi weteranom wojennym (podwaliny feudalizmu z jego negatywami oraz zmniejszanie ilości tego państwowego chleba), niekończącą się walkę o instytucje za użyciem armii oraz polityki, sprzedaż ziemi przez farmerów by spłacić długi za tak zwaną rentę dożywotnią (ziemie zagarniali sobie bogaci). Przede-wszystkim jednak trzema głównymi powodami jakie podałem były- 

 

1. Błędne koło buntu. Ludzie się buntują bo np. podatki, zaczynają zabijać i grabić co nadwątla ekonomie i zwiększa podatki, sam fakt buntu zachęca innych do buntowania się tym dłużej im dłużej rebelia nie jest stłumiona. Większe podatki = więcej rebelii. Jeżeli podatki stają się za wysokie lub napady zbyt dotkliwe, ludzie zaczynają głodować... co zachęca rebelie. I tak w kółko Macieja he he he. A no tak i jeszcze do tego sąsiedzi zaczynają krzywo patrzeć, a Rzym miał bardzo niemiłych sąsiadów... 

 

2. Tak jak mówiłeś Rzym prawie niczym nie różnił się od czasów dzisiejszych i to było zarówno jego największą siłą jak i największą słabością. Siłą bo... no Rzym długo sobie żył, a słabością ponieważ problemy logistyczne na tak rozległym terenie zasilały tylko błędne koło rebelii, gdyż kiedy ta się zaczęła to trochu to legionom zajęło zanim mogły zareagować... Do tego Rzym dawał o wiele za dużo swobód swoim prowincjom. Powinien przeprowadzić gruntowną romanizacje ludności by uniknąć sentymentów chęci powrotu do dawnej flagi. Wiem że brzmi to radykalnie, ale w tak dużym terenie z tamtejszymi możliwościami technologicznymi. Uważam że drastyczne kroki byłyby jak najbardziej wskazane. Dobrym przykładem takiej romanizacji były ziemie przyszłej Anglii. Mój przyjaciel podał jednak inny sposób uniknięcia upadku. Miast romanizować odległe prowincje. Rozwiązał by kompletnie władze nad nimi, przestał by kontrolować tyle ziemi ile trzeba by móc w spokoju skonsolidować swoje siły/ pozbyć się problemów i następnie podbić je znowu. 

 

3. Coś co nazwałbym "Klątwą Juliusza Cezara". Juliusz Cezar był bez dwóch zdań geniuszem. To jednak sprawiło że manipulował on polityką w taki sposób że on jako geniusz mógłby się w niej odnaleźć. Po swojej śmierci zostawił tytuł Cezara/króla wytworzony przez geniusza dla geniuszy, zwykłym ludziom. Doprowadziło to do nieskończonej ilości nożów w plecach i scenie politycznej na której tylko najlepsi dali by rade się utrzymać przez czas odpowiednio długi by wprowadzić znaczące-pozytywne zmiany. 

 

Idąc dalej, artykuł napisany bardzo profesjonalnie. Ja jednak nie przepadam za rzucaniem datami i szybkim zsumowaniem żywotów kolejnych władców. Rozumiem i szanuje wszystkich pisarzy, którzy się tego podejmują. Nie leży to jednak w moim guście. ( O wiele bardziej przepadam za opisem życia codziennego, walk, taktyk, przemowach etc. etc.). No! Ale gusta to gusta! 

 

Koniec końców dobrze opisałeś podwaliny średniowiecza, choć jak dla mnie trochę za długo o Rzymie jak na artykuł dążący do średniowiecza. Pojmuje jednak że jesteś bardzo tematem zainteresowany i to murwa widać! 

 

Tako rzekłem ja. Xeno 

 

Cyah around!


szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#16 » 6 sie 2019, o 10:20

Zwlekanie szkodzi. Zwlekanie z odpowiedzią też szkodzi, a przecież nie tylko lekarze, wszyscy, którzy pośród ludzi, winni mieć zasadę szczytną: primum non nocere. Szczepan inną regułę przyjął: incipere finitum. To dlatego rzadko zagląda i nie komentuje, choć lubi komentować. Ale... jak powiedziano facetowi, który miał w slipach dziurę: widać koniec. Niedługo zacznę zaglądać częściej.  

 

xeno pisze:Przede-wszystkim jednak trzema głównymi powodami jakie podałem były 

 

1. Błędne koło buntu. Ludzie się buntują bo np. podatki, zaczynają zabijać i grabić co nadwątla ekonomie i zwiększa podatki, sam fakt buntu zachęca innych do buntowania się tym dłużej im dłużej rebelia nie jest stłumiona. Większe podatki = więcej rebelii. Jeżeli podatki stają się za wysokie lub napady zbyt dotkliwe, ludzie zaczynają głodować... co zachęca rebelie. I tak w kółko Macieja he he he.

Swego czasu wymienione przez Ciebie aspekty również postrzegalem jako przyczyny. Kiedy zacząłem je postrzegać jako skutek niewydolności aparatu państwowego, świat zrobił się prostszy. 

 

xeno pisze:A no tak i jeszcze do tego sąsiedzi zaczynają krzywo patrzeć, a Rzym miał bardzo niemiłych sąsiadów...
Siła państwa zawsze jest wypadkową słabości sąsiadów. Bardzo fajnie pisał o tym Feliks Koneczny. Kiedy Rzym był mocny, sąsiedzi powiadali Roma locuta, causa finita. Kiedy Wizygotom odmówiono wiz i (pod Adrianopolem) sami sobie wizy imperialne wzieli, maksyma sporo straciła na znaczeniu... ale przyczyną całej awantury była, podobnie jak w innych przypadkach, niewydolność rzymskiego aparatu władzy. 

 

xeno pisze:Do tego Rzym dawał o wiele za dużo swobód swoim prowincjom. Powinien przeprowadzić gruntowną romanizacje ludności by uniknąć sentymentów chęci powrotu do dawnej flagi.
Z tym się nie zgodzę. Uniwersalizm rzymski w znaczniej mierze powstał dzięki liberalnym rządom i poszanowaniu zwyczajów tych, których podbili. 

 

xeno pisze:Miast romanizować odległe prowincje. Rozwiązał by kompletnie władze nad nimi, przestał by kontrolować tyle ziemi ile trzeba by móc w spokoju skonsolidować swoje siły/ pozbyć się problemów i następnie podbić je znowu.
Namiastkę tych dzialań podejmowali ostatni cesarze, ale bez efektów. 

 

xeno pisze:3. Coś co nazwałbym "Klątwą Juliusza Cezara". Juliusz Cezar był bez dwóch zdań geniuszem. To jednak sprawiło że manipulował on polityką w taki sposób że on jako geniusz mógłby się w niej odnaleźć. Po swojej śmierci zostawił tytuł Cezara/króla wytworzony przez geniusza dla geniuszy, zwykłym ludziom. Doprowadziło to do nieskończonej ilości nożów w plecach i scenie politycznej na której tylko najlepsi dali by rade się utrzymać przez czas odpowiednio długi by wprowadzić znaczące-pozytywne zmiany.
Julek był fajny gość. Może nawet był geniuszem, ale do rządzenia, to on się nadawał w stopniu co najwyżej przeciętnym. Uważam, że istotę problemu uchwycił dopiero Oktawian August, którego postrzegam jako władcę znacznie większego formatu. 

 

xeno pisze:Ja jednak nie przepadam za rzucaniem datami i szybkim zsumowaniem żywotów kolejnych władców. Rozumiem i szanuje wszystkich pisarzy, którzy się tego podejmują. Nie leży to jednak w moim guście. ( O wiele bardziej przepadam za opisem życia codziennego, walk, taktyk, przemowach etc. etc.). No! Ale gusta to gusta!
Cholera, a tak się starałem, aby nie było zbyt wiele dat :)) 

 

xeno pisze:...choć jak dla mnie trochę za długo o Rzymie jak na artykuł dążący do średniowiecza.
Przyczyną jest moje pojmowanie średniowiecza: dopóki w ludzkich mózgach i duszach istniała potrzeba (i oczywistość) jednego cesarza, było średniowiecze. Kiedy potrzeba zniknęła, świat zrobił się renesansowy... z wszystkimi dodatnimi i ujemnymi plusami tego stanu rzeczy. 

 

xeno pisze:Pojmuje jednak że jesteś bardzo tematem zainteresowany i to murwa widać!
Tak, jednak w przeciwieństwie do profesjonalistów mogę sobie pozwolić na emocje i literacko cenny brak profesjonalizmu. Fachowcom nie wypada :)) 

 

xeno pisze:Cyah around!
Köszönöm szépen.

Awatar użytkownika
Alchemik
gladius tytanów
gladius tytanów
Posty: 1293
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#17 » 6 sie 2019, o 11:40

A ja cierpię. 

Cierpię z tego powodu, że na lekcjach historii czytałem sobie pod ławką książki sf. 

Miałem głupią nauczycielkę. 

Nawet teraz myślę o niej jak o przeżuwającej krowie. 

Zniechęciła mnie do sięgania po historię. 

Dopiero później przekonałem się, że historia jest największym nauczycielem i określa teraźniejszość. 

Szczepan, podziwiam Ciebie za te wszystkie szczegóły, które mają złożyć się w nieuchronność smrodku średniowiecza. 

Podziwiam również Twoją wiedzę, xeno. 

A ja wciąż uważam, że przyczyną upadku świata antycznego stał się fanatyzm religijny. 

Narodziny Papieży. 

Państwo kościelne. 

Cesarz czy król musiał najpierw stać się pomazańcem bożym. 

Ukrócono swobodę myślenia. 

Największa instytucja cenzury w historii. 

Anatema! 

Herezje. 

Przykro mi to mówić, ale uważam, że do powstania średniowiecza przyczyniło się głównie Chrześcijaństwo.  

A właściwie grupa trzymająca władzę, skupiona w Watykanie. 

Nie mam nic do jakichkolwiek religii, dopóki któraś nie zacznie próbować zginać i łamać karki wolnomyślicielom. 

Najdobitniej średniowiecze określają wojny krzyżowe. 

Czy tego rodzaju fanatyzm ideologiczny nie przypomina Wam tych współcześniejszych? 

Choćby faszyzmu i komunizmu. 

 

jó augusztus este


szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#18 » 10 sie 2019, o 15:58

Miałem kilku fajnych nauczycieli. Zdecydowanie najmilsza była pani od biologii. Za biologią nie przepadam. Nie ma reguły.  

 

Ale ja nie o tym. 

 

Jerzy, wszystkie patologie, o których wspomniałeś, objawiły się, kiedy średniowiecze od stuleci szalało na rozdrożach historii.  

 

Wieczorem napiszę więcej, jak siądę przy kompie.  

 

Pozdrowienia z miesca, gdzie koniec świata widać od drugiej strony.


Awatar użytkownika
Alchemik
gladius tytanów
gladius tytanów
Posty: 1293
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#19 » 10 sie 2019, o 16:30

Moja pani od biologi nazywała się Wierzbicka. 

Przepadałem za nią i za jej kształtami. 

Jak to seksualność może wpływać na wybór nauki. 

Z panią od chemii mógłbym wybuchnąć. 

Zresztą wybuchłem. 

Ale tylko w sensie pirotechnicznym. 

Opiszę to może w moim dzienniku literackim, bo to ciekawe doświadczenie. 

Najpiękniejsze nazwisko jakie pamiętam ze szkoły. 

Wielokrotnie upuszczałem pióro, żeby określić kolor bielizny nauczycielki. 

Miała niesamowite nazwisko. 

Zmysłowska. 

Moja polonistka. 

Bardzo dobra polonistka. 

 

Chyba właśnie nadaję z drugiego końca świata. 

A może nawet z innej galaktyki.


szczepantrzeszcz
Szczepan I Złotousty
Szczepan I Złotousty
Posty: 2539
Zobacz teksty użytkownika:

Hśdk - Kryzys wieku trzeciego, czyli smród Średniowiecza

Post#20 » 10 sie 2019, o 21:30

Moje hormony najskuteczniej pobudzały dwie panie/panienki od rosyjskiego, ale niestety żadna mnie nie uczyła. Co najwyżej kilka zastępstw. Ale to nie to samo :)) Uroda nauczycielki, a uroda wieków średnich... Czy nie wydaje Ci się, że odkryliśmy, bądź właśnie odkrywamy, jeszcze jeden aspekt średniowiecza? W czasach, kiedy Marcjan Capella dzielił edukację na trivium i quadrivium, atrakcyjne panienki nie uczyły wprawdzie rosyjskiego, ale sytuacja, można śmiało powiedzieć, była podobna: hormony nauczanych funkcjonowały tak samo. 

 

Alchemik pisze:A ja wciąż uważam, że przyczyną upadku świata antycznego stał się fanatyzm religijny. 

Narodziny Papieży. 

Państwo kościelne. 

Cesarz czy król musiał najpierw stać się pomazańcem bożym.

Swoją praprzyczynę i próbę umieszczenia fanatyzmu w owym toku rozumowania wyartykułuję za chwilę. W tym miejscu napiszę, że kiedy Sydoniusz Apolinaris wylewał swoje żale nad upadkiem tego, co prawdziwie kochał, papieże oraz biskupi (potem zresztą Sydoniusz takim biskupem został) byli całkowicie zależni od samopoczucia germańskich królów, a nad Bosforem od humorów cesarza i cesarzowej... cysorz to ma klawe życie.  

 

Alchemik pisze:Ukrócono swobodę myślenia. 

Największa instytucja cenzury w historii.

Nie, nie ukrócono. Jeszcze raz napiszę. W średniowieczu Eriugena mógł swobodnie prowadzić swoje rozważania. Co najwyżej biskupi, w tym biskup Rzymu, jako jeden z nich, mogli uznać owe rozważania za błędne. W odrodzeniu, mniej więcej za to samo, Giordano Bruno spłonął na stosie. 

 

Alchemik pisze:Przykro mi to mówić, ale uważam, że do powstania średniowiecza przyczyniło się głównie Chrześcijaństwo.
Z tym się zgodzę, jednak rolę chrześcijaństwa oceniem bardziej na plus niż na minus. 

 

Alchemik pisze:Najdobitniej średniowiecze określają wojny krzyżowe.
Nie da się powiedzieć, co najdobitniej określa średniowiecze, ponieważ średniowiecze jest sekwencją okresów, które często bardziej się od siebie różnią niż na przykład odrodzenie i oświecenie. 

 

Alchemik pisze:Czy tego rodzaju fanatyzm ideologiczny nie przypomina Wam tych współcześniejszych? 

Choćby faszyzmu i komunizmu.

Przypomina. Po prostu fanatyzm jest uzewnętrznieniem najgorszych cech ludzkich (wracam do początku wypowiedzi), pychy, chęci postawienia się nad innych oraz dzikiej żądzy dominacji przede wszystkim. Na codzień stykamy się ze zjawiskiem w szkole, w pracy, w życiu towarzyskim i radzimy sobie z problemem. Jedni lepiej, inni gorzej. Niebezpiecznie się robi, kiedy fanatyk wykorzystuje instytucje publiczne do srania wyżej, niż dupę nosi. Wówczas mamy to, co mamy lub mieliśmy (również w średniowieczu). Zawsze przy tym krew się leje, często płoną stosy... albo krematoria.

Wróć do „Publicystyka”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość